به گزارش بهداشت نیوز، هاشمی همچنین به چالشهای ناشی از تحریمها، محدودیتهای حملونقل هوایی، زمینی و دریایی، مشکلات انتقال ارز و افزایش بدهیهای حوزه دارو در جریان جنگ اشاره کرد و گفت که تأمین دارو در این شرایط با همکاری دستگاههای مختلف از جمله بانک مرکزی، سازمان برنامه و بودجه و وزارت راه ادامه یافته است.
او همچنین ضمن اشاره به افزایش کمبودها تحت تاثیر چالشهای موجود، اصلاح قیمت دارو را یکی از راهکارهای جلوگیری از توقف تولید و تشدید کمبودها دانست و با بیان اینکه ۱۰۹۶ قلم دارو مشمول اصلاح قیمت شدهاند، گفت که سیاست سازمان غذا و دارو حفظ تولید و تداوم دسترسی بیماران به دارو است و در همین راستا اصلاح قیمتها با پوشش بیمهای همراه شده تا فشار بر بیماران کاهش یابد.
گفتوگوی ایسنا با دکتر محمد هاشمی - سخنگوی سازمان غذا و دارو پیرامون چگونگی مدیریت تامین دارو در جنگ ۴۰ روزه و پس از آن، آخرین وضعیت کمبودها، تخصیصهای ارزی و اصلاح قیمت داروها را در پی میخوانید:
پیشبینی شرایط جنگی و تقویت ذخایر استراتژیک
دکتر محمد هاشمی – سخنگوی سازمان غذا و دارو با حضور در استودیو خبر ایسنا در تشریح نحوه تأمین و تدارک دارو در جنگ ۱۲ روزه و ۴۰ روزه و چگونگی مدیریت چالشها در این دوران، اظهار کرد: طی سالهای اخیر احتمال بروز درگیری و تشدید تنشهای منطقهای همواره مورد توجه مسئولان حوزه سلامت بوده است. به همین دلیل، ماهها پیش از آغاز جنگ و پس از رخدادهایی مانند ترور سیدحسن نصرالله و اسماعیل هنیه، برنامهریزیهای لازم در قالب پدافند غیرعامل با جدیت بیشتری دنبال شد. در این راستا، چشماندازها و سناریوهای مختلف تدوین، عملیاتی و اجرایی شد و موضوع ذخایر استراتژیک دارو و تجهیزات پزشکی نیز که در قانون برنامه هفتم توسعه بر آن تأکید شده، جنبه عملی و اجرایی گستردهتری پیدا کرد.
آغاز عملیات مدیریت بحران از ساعات اولیه جنگ
وی افزود: همین پیشبینیها و برنامهریزیها سبب شد که جنگ، سازمان غذا و دارو را غافلگیر نکند؛ بر همین اساس نیز در نخستین ساعات وقوع حملات، سفر استانی برنامهریزیشده رئیس سازمان غذا و دارو لغو شد و همان روز با حضور شرکتهای دارویی، تجهیزات پزشکی و شرکتهای پخش، نشست اضطراری در سازمان غذا و دارو برگزار شد تا هماهنگیهای لازم برای مدیریت شرایط انجام شود.
مدیریت توزیع دارو و شیرخشک زیر آتش دشمن
هاشمی ادامه داد: پس از این نشست و به دنبال تشریک مساعی صورت گرفته، اقدامات عملیاتی به سرعت آغاز شد. هرچند در دو تا سه روز نخست به دلیل مشکلات حملونقل و جابهجایی، اختلالاتی ایجاد شد اما با ورود سریع معاونتهای غذا و دارو در سراسر کشور و اتخاذ مدیریت هوشمند، شرایط کنترل شد.
وی با اشاره به پیشبینی افزایش جمعیت در برخی استانها از جمله استانهای شمالی و خراسانها، گفت: موضوع تأمین شیرخشک از دغدغههای مهم آن مقطع بود که با اعمال برخی محدودیتهای مدیریتی و اطلاعرسانی مناسب به مردم، بدون بروز بحران مدیریت شد. همکاری گسترده داروخانهها و اجرای پروتکلهای تعیینشده نیز نقش مهمی در عبور از این مرحله داشت.
سخنگوی سازمان غذا و دارو تاکید کرد: تجربه جنگ ۱۲ روزه موجب شد در جنگ ۴۰ روزه آمادگی بیشتری وجود داشته باشد. با این تفاوت که هجمه به برخی زیرساختها از جمله یکی از انبارهای دارویی و شیرخشک در همدان و خسارت به تعدادی مراکز دارویی و تجهیزاتی و شرکتهای توزیع از جمله شرکت توفیق دارو وارد شد. البته با وجود این آسیبها، جبران سریع انجام شد و تاکنون چالش اساسی در تأمین دارو، تجهیزات پزشکی و شیرخشک ایجاد نشده است.
او در عین حال گفت که کمبودهای مقطعی دارویی همواره و بنا به دلایلی مثل اصلاح خط تولید، یا کمبود جهانی، وجود داشته، اما به اذعان همگان، عملکرد مجموعه دولت و نظام سلامت و سازمان غذا و دارو در حوزه دارو، تجهیزات و شیرخشک در دوران جنگ موفق بوده است.
خسارت به ۴۴ شرکت دارویی و تجهیزات پزشکی
سخنگوی سازمان غذا و دارو درباره آسیبهای واردشده به حوزه دارو و تجهیزات پزشکی در جریان جنگ ۴۰ روزه افزود: با وجود آنکه بر اساس کنوانسیونهای بینالمللی، مراکز مرتبط با سلامت نباید هدف حملات قرار گیرند، در این جنگ حدود ۲۰ شهید از جمله دو بانوی داروساز و همچنین ۴۴ شرکت دارویی، تجهیزات پزشکی و پخش مورد حمله قرار گرفتند. همچنین حدود ۷ داروخانه در تهران و نزدیک به ۵۰ داروخانه در سراسر کشور بهصورت کلی یا جزئی آسیب دیدند. در این میان متاسفانه شرکت توفیق دارو به شکل آخرالزمانی ویران شد و هنوز هم هیچ دلیل قانع کننده و توجیهپذیری برای این که آنجا مورد هجمه قرار گرفته، وجود ندارد؛ اما با توزیع نیروهای انسانی این مجموعه در سایر شرکتها و استفاده از ظرفیت کارخانههای دیگر، روند تولید محصولات آن متوقف نشد. بازسازی این مجموعه نیز در آینده و در شرایطی با ثبات بیشتر، توسط شرکت اصلی انجام خواهد شد.
نبود نیاز به استفاده از ذخایر استراتژیک
هاشمی همچنین در پاسخ به سوال ایسنا درباره میزان استفاده از ذخایر استراتژیک دارو و تجهیزات پزشکی در دوران جنگ اظهار کرد: خوشبختانه تاکنون نیازی به استفاده از این ذخایر نبوده است. با این حال، ذخایر موجود از منظر راهبردی در سطح مناسبی قرار دارند و اطمینان لازم را برای مواجهه با شرایط بحرانی فراهم میکنند.
چالشهای حملونقل و راهکارهای جایگزین
وی درباره روند تأمین و حملونقل دارو با وجود تحریمها و محدودیتهای دریایی و هوایی گفت: یکی از مهمترین چالشهای حوزه دارو و تجهیزات پزشکی، بهویژه برای اقلامی که مشابه داخلی ندارند، موضوع حملونقل است. از همان روزهای ابتدایی بحران و حدودا یازدهم اسفندماه گذشته، جلسات متعددی با وزارت راه برگزار و مسیرهای جایگزین طراحی شد. هرچند محدودیتهای پروازی، دریایی و حتی زمینی مشکلاتی ایجاد کرد اما با استفاده از مسیرهای جایگزین از کشورهای مبداء، امکان ورود محمولههای دارویی به کشور همچنان حفظ شده است. در مجموع راهها به صورت مطلق بسته نشده و خلاقیت در این راستا همچنان وجود دارد و به کمک ما میآید؛ همواره تمام تلاشها بر این است که این راهها بیشتر باشد تا محمولههای دارویی و تجهیزاتی از طرق تسهیل شده وارد کشور شوند.
آسیب به محمولههای هوایی در دوران جنگ و برقراری همکاریهای فراسازمانی
وی افزود: در یکی از موارد، از سه محموله هوایی ارسالشده به مشهد، یک هواپیما مورد اصابت قرار گرفت و بهطور کامل از بین رفت. با این وجود، تداوم تامین با استفاده از راهکارهای جایگزین ادامه یافت. البته نگرانی جدی برای مردم وجود ندارد و ما این موارد را عنوان میکنیم که مردم بدانند با وجود تمام این چالشها، روند تامین صورت میگیرد؛ شاید دسترسی مقداری دشوارتر شده باشد اما اقدامات تامین و تدارک دارو و تجهیزات پزشکی در یک مجموعه فرا ارگانی در حال انجام است و دستگاههای مختلف از جمله سازمان برنامه و بودجه، بانک مرکزی، وزارت راه و وزارت بهداشت و سازمان غذا و دارو دست به دست یکدیگر دادهاند تا خللی به ویژه در حوزه دارو و تجهیزات پزشکی به وجود نیاد.
بدهیها، تاخیرهای ارزی و فشار بر تولیدکنندگان
سخنگوی سازمان غذا و دارو درباره مطالبات صنعت دارو و تجهیزات پزشکی و وضعیت تخصیص ارز گفت: مشکلات مربوط به بدهیها، مطالبات و تأمین ارز همواره وجود داشته اما مشخص است که در شرایط فعلی شدت بیشتری یافته است. اما با وجود همه مشکلات و در بحبوحه جنگ در اسفندماه ۱۴۰۴ حدود ۶۰ درصد مطالبات پرداخت شد؛ رقمی که از میزان پرداختی سال ۱۴۰۳ نیز بیشتر بود. اما افزایش مجدد بدهیها در همین دو ماه ابتدایی سال، باعث شد فشار مالی بر صنعت همچنان ادامه داشته باشد و در واقع به صورت یک توازن منفی این بدهیها و طلبکاریها دارد جبران میشود و نهایتا نیز اجازه نمیدهد شرکتهای تولید کننده نفس راحتی بکشند. مضاف بر اینکه، تورم، دشواری انتقال ارز، افزایش قیمت مواد اولیه و آسیب به برخی زیرساختها، شرایط تولید را سختتر کرده است.
اولویت سازمان غذا و دارو؛ جلوگیری از کمبود دارو
هاشمی تصریح کرد: قاعدتا در چنین شرایطی گاهی اصلاح قیمت دارو اجتنابناپذیر میشود؛ وقتی هم قیمت داروها اصلاح میشود هر چقدر هم دلیل موجه داشته باشد، جامعه برنمیتابد یا برخی از مسئولینی که شاید از آنها توقع بیشتری برای درک شرایط داریم، مقداری همسو حرکت نمیکنند. با این حال سیاست سازمان غذا و دارو آن است که میان اصلاح قیمت و کمبود دارو، اولویت را به تداوم تولید و موجود بودن دارو بدهد تا شرکتها بتوانند به فعالیت خود ادامه دهند و شرایط را به وضعیت نرمال نزدیک کنیم.
روایت ایثار صنعتگران دارو
وی با اشاره به عملکرد شرکتهای دارویی در دوران جنگ گفت: در این مدت اتفاقات حماسی فراوانی رقم خورد. برای مثال شرکت داروپخش با وجود چندین بار آسیبدیدگی ناشی از حملات، فعالیت خود را متوقف نکرد و کارکنان آن محل کار خود را ترک نکردند. هرچند برخی کارخانهها ناچار شدند موقتاً با ظرفیت کمتری فعالیت کنند اما با عادیتر شدن شرایط، تولید به روال سابق بازگشت و حتی افزایش یافت.
چرا قیمت دارو افزایش یافت؟
هاشمی درباره افزایش قیمت داروها نیز به ایسنا گفت: آنچه رخ داده «اصلاح قیمت» است نه صرفاً افزایش قیمت. تورم سالانه، رشد دستمزدها، نوسانات شدید نرخ ارز و افزایش هزینههای تولید، همگی بر قیمت تمامشده دارو اثرگذار هستند. بر اساس مطالعات گروه مطالعاتی اقتصاد سلامت، برای جبران هزینههای تولید و حفظ پایداری زنجیره تأمین دارو، افزایش ۹۴ درصدی قیمتها ضروری ارزیابی شده است؛ اما فعالان و تولیدکنندگان صنعت دارو با ارائه مستندات هزینهای، افزایش ۱۴۲ درصدی را برای پوشش کامل هزینههای تحمیلشده پیشنهاد کردهاند.
وی ادامه داد: با این حال، در عمل و با ملاحظات اقتصادی و اجتماعی، تاکنون در بازه ۷ تا ۶۰ درصد و بهطور متوسط ۴۸ درصد افزایش قیمت برای نیمی از داروها اعمال شده است و ریاست سازمان غذا و دارو از شرکتها درخواست کرد با در نظر گرفتن مسئولیت اجتماعی، با افزایش کمتر از میزان درخواستی خود موافقت کنند تا فشار تورمی به مردم تحمیل نشود و بتوانیم از این چالشها عبور کنیم لذا علی رغم خواسته صنعت، افزایش محدودی اعمال شد.
راهحل بلندمدت؛ تقویت بیمهها
وی افزود: هرچند رئیس سازمان غذا و دارو از شرکتهای تولیدکننده خواسته در این شرایط همراهی بیشتری داشته باشند، اما راهکار اساسی برای جلوگیری از فشار بر مردم، تقویت بیمهها و افزایش بودجه آنهاست؛ موضوعی که نیازمند همکاری بانک مرکزی، سازمان برنامه و بودجه و سایر دستگاههای مسئول است. هنر آن است که در کنار هم و با بالا و پایین کردن اولویتها بتوانیم این مسیر را پیش ببریم.
اصلاح قیمت ۱۰۹۶ قلم دارو با پوشش بیمهای
سخنگوی سازمان غذا و دارو گفت: در مجموع ۱۰۹۶ قلم دارو مشمول اصلاح قیمت شدهاند که میانگین افزایش آنها حدود ۴۸ درصد بوده است و در فروردین ماه اعمال شده؛ البته ضروری است سازمانهای بیمهگر نیز این افزایش قیمتها را تحت پوشش قرار دهند تا مردم تحت فشار قرار نگیرند.
هاشمی در پاسخ به پرسشی درباره تأثیر افزایش قیمت دارو بر خرید بیماران اظهار کرد: بجز یکی دو مورد که از سوی افرادی در برخی رسانه ها مطالبی فاقد مستندات بیان شده؛ تاکنون مطالعه رسمی که نشان دهد بیماران به دلیل افزایش قیمت از خرید دارو صرفنظر کرده یا سبد دارویی خود را کوچکتر کردهاند، وجود ندارد.
کمبود دارویی؛ پدیدهای پویا و متغیر
وی درباره کمبودهای دارویی نیز به ایسنا گفت: وضعیت کمبود دارو کاملاً پویا و متغیر است و ممکن است در یک روز برخی اقلام تأمین شوند و همزمان چند قلم دیگر وارد فهرست کمبود شوند. با این حال اگر بنابر آمار رسمی بخواهم صحبت کنیم، رد نمی کنیم که کمبودها به دلایل بیشماری که بیان کردیم نسبت به گذشته افزایش یافته و البته این آمار بهصورت مستمر در اختیار تصمیمگیران قرار میگیرد تا با واقعیت جامعه و با واقعیت موجودی ما مواجه باشند و بتوانند تصمیمهای درستتری بگیرند. در مجموع اعلام این آمار دینامیک و متغیر جز ایجاد تشویش و نگرانی برای مردم حاصلی ندارد. مهم آن است که مجموعه کشور در این زمینه دغدغه دارند تا مشکلات رفع شود و اقدامات فراارگانی و فراسازمانی به این منظور در حال انجام است.
همافزایی دستگاهها و تلاش برای جبران کمبودها
هاشمی در این باره تأکید کرد: حتی کمبود یک قلم دارو نیز برای نظام سلامت اهمیت دارد و مسئولان از رئیسجمهور تا وزیر بهداشت و مدیران سازمان غذا و دارو نسبت به این موضوع حساس هستند و تلاشهای گستردهای برای جبران محدودیتها و کاهش نگرانی مردم در حال انجام است.
وی درباره جلسات مشترک با رئیسجمهور و بانک مرکزی گفت: در این نشستها راهکارهای مختلف برای حل چالشهای حوزه دارو بررسی میشود و همافزایی و هماهنگی میان دستگاههای مختلف در سطح مطلوبی قرار دارد و میتواند به گشایشهای بیشتر در آینده منجر شود.
تخصیص ارز همچنان رضایتبخش نیست
سخنگوی سازمان غذا و دارو درباره وضعیت تخصیصهای ارزی نیز به ایسنا اظهار کرد: تغییرات در نظام ارزی و فاصله میان اعتبارات مصوب با تخصیصهای بانکی، مشکلاتی را در زنجیره تأمین ایجاد کرده با توجه به حجم بدهیهای انباشته و مشکلات موجود، وضعیت فعلی تخصیصها را نمیتوان رضایتبخش ارزیابی کرد.
ذخایر دارویی؛ قابل قبول اما نیازمند تقویت
وی در پایان این بخش از صحبتهایش درباره وضعیت ذخایر دارویی کشور نیز گفت: با وجود محدودیتهای بودجهای، دولت بخشی از تعهدات خود در زمینه تأمین ذخایر استراتژیک را انجام داده و عملکرد کلی در این حوزه قابل قبول بوده است؛ هرچند اگر منابع بیشتری اختصاص مییافت، امکان تقویت و غنیسازی بیشتر این ذخایر نیز وجود داشت.
منبع: ایسنا